Ekuiti 30% Bumiputera IPS: Betul Atau Rekaan?

Rafizi Ramli, membuat dakwaan mengejutkan semasa program Jelajah Trak Kancil di Taman Malawati, Gombak — bahawa syarat pemilikan ekuiti 30% bumiputera bagi pusat tuisyen dan tadika swasta yang kini menjadi polemik nasional, mungkin tidak pernah wujud secara bertulis mahupun dikuatkuasakan secara formal oleh mana-mana pihak berkuasa. Pendedahan ini datang di tengah-tengah kemarahan Ketua Pemuda UMNO, Akmal Saleh, berikutan keputusan kerajaan menghapuskan keperluan ekuiti berkenaan.

Kontroversi ini mencetus apabila Ahli Parlimen Petaling Jaya, Lee Chean Chung, mempersoalkan keperluan setiap IPS memiliki rakan kongsi Melayu dengan pegangan ekuiti minimum 30%. Persoalan itu mencetuskan kegusaran dalam kalangan pihak tertentu, mendorong kerajaan membuat keputusan segera untuk menggugurkan syarat tersebut. Akmal kemudiannya bersuara keras, mendakwa tindakan itu merugikan kepentingan bumiputera — namun Rafizi mencabar premis itu dengan membawa soalan lebih fundamental: adakah syarat itu pernah benar-benar wujud dan dilaksanakan?

Dua Hari Mencari, Tiada Satu Laporan Pun Dijumpai

Rafizi mendedahkan bahawa beliau telah menghabiskan dua hari mencari sebarang rekod, statistik atau laporan rasmi berkaitan penguatkuasaan syarat ekuiti 30% bumiputera dalam institusi pendidikan swasta — termasuk pusat tuisyen dan tadika — namun berakhir dengan tangan kosong. Tiada rekod dalam perbahasan Parlimen, tiada laporan di peringkat Kementerian Pendidikan, dan tiada sebarang kes pendakwaan atau penutupan pusat tuisyen atas alasan kekurangan ekuiti bumiputera yang dapat dikesan. "Saya cari punya cari dua hari dah. Satu laporan pun tak ada. Tak ada. Dalam parlimen pun tak ada. Laporan dekat Kementerian Pendidikan pun tak ada," kata Rafizi dengan nada hairan bercampur sinis.

Beliau turut mempertikaikan asas perundangan syarat tersebut secara terus. Akta Pendidikan 1996, menurut Rafizi, hanya mewajibkan institusi pendidikan berdaftar dengan Kementerian Pendidikan melalui proses PPD dan JPN — tanpa memperuntukkan sebarang keperluan struktur pemilikan ekuiti. "Siapa yang boleh beritahu dekat saya, akta mana atau undang-undang mana yang mengatakan mesti ada 30% saham di dalam semua syarikat-syarikat yang menawarkan pendidikan swasta kepada orang ramai? Akta mana? Tak ada akta," tegasnya, disambut laungan hadirin.

“Besar kemungkinan dasar itu atas kertas pun dia tak pernah dilaksanakan atau dikuatkuasakan pun. Sebab pegawai-pegawai kerajaan pun tahu — aku banyak kerja lain nak jaga sekolah daripada jaga benda ni.”

Dasar Lama Untuk Zaman Yang Sudah Berlalu

Rafizi turut meletakkan isu ini dalam konteks sejarah yang lebih luas. Beliau mengakui bahawa keperluan ekuiti bumiputera mempunyai asas logik yang kukuh pada era 1960-an dan 1970-an, ketika mencari sebuah syarikat milik Melayu pun merupakan satu cabaran. Namun pada hari ini, senarionya telah terbalik sepenuhnya — majoriti pemilik pusat tuisyen di seluruh negara adalah terdiri daripada orang Melayu itu sendiri. "Pusat tuisyen ni lebih banyak Melayu daripada bukan Melayu. Tak timbul dah benda itu," katanya, menggesa kerajaan agar lebih peka menilai semula dasar-dasar lama berdasarkan keperluan semasa dan bukan sentimen politik.

Cabaran Terbuka Kepada Menteri Fadlina

Bagi Rafizi, isu ekuiti tuisyen ini bukan sekadar perdebatan teknikal tentang perundangan, tetapi gambaran kepada sikap yang lebih membimbangkan — keengganan pemimpin untuk mengkaji semula dasar lapuk atas nama kepentingan politik jangka pendek. Beliau mengingatkan bahawa sesebuah kerajaan yang bertanggungjawab seharusnya berani menilai keberkesanan sesuatu polisi, menyesuaikannya dengan realiti semasa, dan mempunyai keberanian berterus-terang kepada rakyat — walaupun kebenaran itu pahit untuk ditelan oleh sesetengah pihak.

Rafizi tidak berhenti di situ. Beliau secara terbuka mencabar Menteri Pendidikan, Fadlina Sidek, untuk mengemukakan data konkrit — termasuk bilangan syarikat yang telah didakwa dan jumlah IPS yang ditutup atas kegagalan memenuhi syarat ekuiti berkenaan. Ketiadaan data seumpama ini, menurut beliau, hanya akan mengesahkan andaiannya bahawa dasar tersebut tidak pernah dilaksanakan secara serius dan wujud semata-mata sebagai tulisan kosong dalam fail birokrasi. Implikasi yang lebih besar turut menghantui isu ini — jika syarat itu tidak pernah dikuatkuasakan, maka kemarahan yang ditujukan kepada kerajaan atas penghapusannya adalah reaksi terhadap sesuatu yang, pada hakikatnya, tidak pernah benar-benar berfungsi dari awal.