Kesedaran Sivik Rendah Cetus Budaya Samseng Jalanan

KUALA LUMPUR — Fenomena kemarahan jalan raya (road rage) dan tindakan melampau merosakkan kenderaan orang lain berakar umbi daripada tahap kesedaran sivik yang amat rendah dalam kalangan segelintir masyarakat Malaysia. Menteri Ekonomi, Rafizi Ramli, menegaskan bahawa perbuatan menghalang laluan kenderaan lain secara sambil lewa serta tindak balas ganas berunsur samseng kedua-duanya mencerminkan sikap tidak bertamadun yang semakin menular di ruang awam.

Kenyataan tersebut diutarakan dalam episod ke-39 program audio siar 'Yang Berhenti Menteri' (YBM) ketika beliau mengulas insiden tular melibatkan tindakan seorang individu yang menendang dan merosakkan sebuah kereta yang diletakkan secara berlapis sehingga menghalang laluan keluar. Menurut Rafizi, insiden yang disifatkan netizen sebagai calon 'anugerah samseng' itu mendedahkan dua kegagalan moral serentak, iaitu sikap tidak bertimbang rasa pemilik kenderaan dan tindak balas luar batasan undang-undang oleh pihak yang terjejas.

Budaya Tidak Bertimbang Rasa dan Tindak Balas Ganas

Mengulas lanjut punca perkara itu berulang, Rafizi menyatakan bahawa amalan meletakkan kenderaan sesuka hati tanpa mempedulikan hak pengguna lain sudah menjadi kelaziman yang menjengkelkan. Beliau mendedahkan pengalaman di pejabatnya sendiri di mana petak letak kereta berlabel sering kali dihalang oleh kenderaan luar dengan sikap acuh tak acuh pemiliknya.

Rafizi menjelaskan, "Bukanlah sangat soal yang samseng itu satu hal, tapi perangai orang kita muka selamba letak kereta tengah jalan. Terlalu ramai orang kita yang begitu tidak bertimbang rasa. Kemudian bila ada yang tidak berpuas hati, dia pergi jadi samseng, dua-dua pihak jadi melampau."

“Kesedaran sivik di Malaysia ini terlalu rendah, sama seperti situasi di lintasan pejalan kaki di mana hak pejalan kaki langsung tidak dihormati oleh pemandu kenderaan.”

Defisit Nilai Sivik dan Realiti di Jalan Raya

Bagi menggambarkan tahap defisit kesedaran sivik negara, Rafizi membandingkannya dengan sikap pemandu terhadap lintasan belang (zebra crossing). Di kebanyakan negara maju, kenderaan secara automatik berhenti apabila pejalan kaki ingin melintas, namun di Malaysia, pejalan kaki masih terpaksa menoleh ke kiri dan ke kanan dalam ketakutan kerana bimbang dirempuh kenderaan yang enggan memberi laluan.

Beliau turut menyentuh inisiatif masyarakat di luar negara, seperti gerakan sivik di Rusia yang menampal pelekat sukar tanggal pada cermin hadapan kenderaan pesalah parkir sebagai bentuk pencegahan moral tanpa merosakkan komponen kenderaan secara fizikal. Bagaimanapun, beliau mengingatkan bahawa tindakan merosakkan harta benda tetap merupakan satu kesalahan jenayah di bawah undang-undang negara.

Isu ini memberikan isyarat jelas bahawa pembangunan infrastruktur bertaraf dunia tidak akan memberi makna sekiranya minda masyarakat masih terbelenggu dengan sikap mementingkan diri sendiri. Kegagalan memupuk disiplin dan empati sosial sejak di bangku sekolah hanya akan terus menyuburkan ketegangan emosi di jalan raya, sekali gus menuntut penguatkuasaan undang-undang lalu lintas yang lebih tegas serta reformasi pendidikan sivik menyeluruh.