KSN Bersenam di London, Penjawat Awam Kena Jaga Imej

Rakaman video Ketua Setiausaha Negara (KSN) Tan Sri yang sedang bersenam di London telah menjadi bualan hangat netizen minggu lalu, mencetuskan kritikan berhubung sempadan tingkah laku penjawat awam tertinggi negara di platform media sosial. Dalam rancangan 'Yang Berhenti Menteri' (YBM) episod ke-65, bekas Menteri Ekonomi Rafizi Ramli menyuarakan kebimbangan serius bahawa budaya 'content creation' dalam kalangan pemimpin perkhidmatan awam berpotensi memudaratkan integriti institusi tersebut di mata rakyat.

Kontroversi ini timbul dalam konteks yang lebih luas apabila minggu sebelumnya turut disaksikan kekecohan pentadbiran di Negeri Sembilan, apabila Menteri Besar negeri itu dilaporkan menggantung Setiausaha Kerajaan Negeri dan Penasihat Undang-undang Negeri — satu tindakan yang menurut Rafizi bercanggah dengan peraturan perkhidmatan awam yang jelas. Kedua-dua isu ini, kata beliau, menggambarkan satu trend yang membimbangkan: penjawat awam semakin terpengaruh dengan cara ahli politik beroperasi, sekali gus mengaburkan sempadan peranan pentadbir dengan peranan politik.

Penjawat Awam Bukan Ahli Politik: Sempadan yang Semakin Kabur

Rafizi menjelaskan bahawa tradisi penjawat awam ialah sebagai pentadbir yang bertugas di belakang tabir, bukan sebagai personaliti awam yang mencari perhatian umum. Beliau mengakui kemungkinan KSN terpengaruh dengan kejayaan konten media sosial ahli politik seperti Tan Sri Tengku Zafrul yang kerap menghasilkan kandungan semasa lawatan rasmi ke luar negara. "Dia terikut-rekod sebagai ahli politik... tapi pandangan saya tak kena — penjawat awam seolah-olah dia dah jadi ikutan ahli politik, satu pun tak kena dan berbahaya," tegas Rafizi dalam perbincangan tersebut. Beliau menekankan bahawa pemimpin perkhidmatan awam seharusnya memberi tumpuan kepada komunikasi dasar kerajaan, bukan kepada pembinaan imej peribadi.

Bersenam di London: Isu Imej atau Isu Kepercayaan Rakyat?

Rafizi mengakui bahawa hujah membudayakan gaya hidup sihat mungkin digunakan sebagai pembelaan terhadap tindakan KSN itu. "Kalau saya jadi advokat dia mungkin saya kata, 'Oh, nak membudayakan nilah gaya hidup sihat... Baik dia jogging.' Yalah. Tapi bukan di London," katanya dengan nada sinis. Beliau menegaskan bahawa amalan gaya hidup sihat boleh dilakukan dan dikongsi tanpa perlu menjadikan perjalanan rasmi ke luar negara — yang ditanggung oleh wang rakyat — sebagai latar belakang kandungan tersebut. Aplikasi seperti Strava, katanya, sudah memadai untuk merakam dan berkongsi aktiviti bersenam tanpa sebarang konten berprofil tinggi yang provokatif.

“Kalau you pergi, you jumpa untuk merundingkan sesuatu dan update-nya mestilah pasal merundingkan sesuatu — bukan pasal pergi bersenam di taman di London.”

Implikasi kepada Budaya Perkhidmatan Awam Negara

Menurut Rafizi, sensitiviti rakyat dan pembayar cukai terhadap perbelanjaan perjalanan rasmi pegawai kerajaan kini berada di tahap yang sangat tinggi. Beliau memberi amaran bahawa apabila pemimpin tertinggi perkhidmatan awam menghasilkan kandungan media sosial seperti ahli politik, ia bukan sahaja menjejaskan imej institusi, malah boleh mengikis kepercayaan rakyat terhadap kenetralan dan profesionalisme perkhidmatan awam secara keseluruhannya. "Rakyat kita, pembayar cukai kita makin sensitif. Dia tak boleh terima benda macam ni," katanya. Beliau turut membandingkan senario ini dengan amalan zaman lampau di mana pegawai daerah terpaksa akur kepada tekanan ketua cawangan parti politik — satu keadaan yang seharusnya tidak berulang dalam sistem pentadbiran moden.

Isu ini memperlihatkan cabaran nyata dalam memastikan perkhidmatan awam kekal neutral dan profesional di era media sosial yang serba terdedah. Apabila pemimpin paling kanan dalam hierarki pentadbiran negara dilihat meniru corak tingkah laku ahli politik, kesannya bukan sekadar pada persepsi awam semata-mata — ia turut mencabar keseluruhan falsafah dan tatacara yang menjadi tunjang kepada integriti perkhidmatan awam Malaysia. Perbincangan ini sekaligus membuka ruang kepada soal yang lebih besar: adakah garis panduan khusus mengenai penggunaan media sosial oleh pegawai awam kanan sudah cukup jelas, dan sejauh mana penguatkuasaannya dilakukan pada masa kini?