Pemisahan Kuasa Pendakwa Raya Perlu Akauntabiliti Parlimen

Rang Undang-Undang (RUU) Perlembagaan berkaitan pemisahan peranan Peguam Negara dan Pendakwa Raya perlu meletakkan mekanisme akauntabiliti yang jelas kepada Parlimen bagi mengelakkan pemusatan kuasa mutlak tanpa semak imbang. Bekas Ahli Parlimen Pandan, Rafizi Ramli menegaskan bahawa penyingkiran peranan Parlimen atas alasan mengelakkan campur tangan politik berisiko mewujudkan jawatan pendakwaan yang terlalu berkuasa sehingga tidak boleh dipertanggungjawabkan oleh mana-mana pihak.

Beliau membangkitkan perkara tersebut menerusi siaran audio siar 'Yang Berhenti Menteri' (YBM) episod ke-37, mengulas taklimat dan pengedaran naskhah 'Blue Bill' pindaan perlembagaan berkenaan kepada ahli-ahli Parlimen sebelum dibentang untuk perbahasan dan undian di Dewan Rakyat. Isu ketelusan institusi perundangan dan pendakwaan negara kini menjadi tumpuan susulan kebimbangan wujudnya titik buta (blind spot) dalam draf perundangan baharu itu.

Bahaya Pemusatan Kuasa Tanpa Semak Imbang

Menurut Rafizi, hujah sesetengah pihak yang mahu Parlimen diketepikan secara total daripada proses lantikan atau pemantauan adalah bertentangan dengan prinsip demokrasi perlembagaan. Beliau mengingatkan bahawa punca utama penyalahgunaan kuasa bukan semata-mata terletak pada latar belakang politikus, sebaliknya wujud secara inheren apabila kuasa mutlak diberikan kepada segelintir individu tanpa kawalan.

Rafizi menegaskan, "Maksimnya ialah power corrupts, absolute power corrupts absolutely. Siapa yang memegang kuasa itu memang ada kecenderungan untuk jadi korup. Dan kalau kuasa itu dipegang oleh beberapa orang sahaja tanpa ada semak imbang, tanpa ada akauntabiliti, maka kecenderungan untuk dia jadi lebih korup adalah lebih tinggi."

“Kuasa yang ada kepada Pendakwa Raya itu adalah jauh lebih besar dan akan mengesani hidup rakyat berbanding Perdana Menteri pun. Dia yang tentukan siapa kena dakwa atau masuk penjara, tetapi dalam draf sekarang kita tak tahu dia bertanggungjawab kepada siapa.”

Parlimen Wadah Mandat dan Suara Rakyat

Mengulas lanjut mengenai draf perundangan semasa, beliau menyatakan kebimbangan berhubung ketiadaan garis akauntabiliti yang nyata bagi jawatan Pendakwa Raya selepas dilantik. Beliau menegaskan bahawa Parlimen merupakan satu-satunya badan tertinggi yang memegang mandat langsung rakyat melalui peti undi setiap lima tahun, justeru kuasa semak imbang wajar diperturunkan (devolution of power) secara berlapis termasuk proses pemantauan prestasi dan penamatan jawatan.

Beliau turut menyentuh perihal tempoh masa edaran dokumen 'Blue Bill' yang disifatkan amat singkat kepada ahli Parlimen, sekali gus menyukarkan penelitian mendalam terhadap perincian teknikal perundangan. Bagi Rafizi, semangat reformasi tulen menuntut iltizam kerajaan untuk bersedia mendengar teguran konstruktif daripada ahli Parlimen bagi menutup kelemahan pelaksanaan dasar sebelum diluluskan.

Implikasi Terhadap Keadilan dan Landskap Demokrasi

Penggubalan RUU pemisahan Peguam Negara dan Pendakwa Raya ini bakal menjadi penanda aras penting dalam sejarah reformasi institusi perundangan Malaysia. Sekiranya peruntukan undang-undang tersebut berjaya mengimbangi kebebasan operasi pendakwaan dengan pengawasan Parlimen, sistem kehakiman negara berupaya memulihkan keyakinan awam sepenuhnya daripada sebarang persepsi pendakwaan terpilih atau salah laku keadilan.