LTH 2017: Rekod Untung, Sebenarnya Rugi

Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) berhubung Lembaga Tabung Haji (LTH) telah mendedahkan satu temuan mengejutkan: penyata kewangan rasmi LTH bagi tahun 2017 yang menunjukkan keuntungan 3.4 bilion ringgit adalah angka yang tidak mencerminkan kedudukan kewangan sebenar institusi itu. Berdasarkan analisis RCI berpandukan Piawaian Pelaporan Kewangan Malaysia (MFRS), LTH sepatutnya mencatatkan kerugian bersih sebanyak 1.4 bilion ringgit — menjadikan selisih antara angka rasmi dan angka benar mencecah 4.8 bilion ringgit. Pendedahan ini dibentangkan secara terperinci oleh penganalisis kewangan dan peguam awam Faizal Rahman dalam siri terakhir perbincangan awam bertajuk 'RCI-TH PERAM: Bedah Kulit ke Kulit' yang disiarkan secara langsung pada 7 September 2026.

Polemik kewangan Tabung Haji bukan isu baharu. Sejak 2015, tanda-tanda kerugian kronik telah mula muncul, namun maklumat kritikal itu disembunyikan daripada pengetahuan awam. Bank Negara Malaysia dilaporkan telah menegur pihak pengurusan LTH pada penghujung 2015, manakala ahli parlimen Rafizi Ramli turut menyuarakan kebimbangan di parlimen dan media sosial sekitar awal 2016. Namun, tekanan politik dan permainan sentimen kaum serta agama menyebabkan isu ini tidak mendapat perhatian serius yang sewajarnya. Apabila pakatan pembangkang memenangi Pilihan Raya Umum ke-14 pada Mei 2018, kerajaan baharu mewarisi sebuah institusi yang berada di ambang keruntuhan kewangan — dengan jumlah kerugian terkumpul dianggarkan melebihi 10 bilion ringgit.

Enam Item Tersembunyi: Bagaimana Angka Dimanipulasi

Teras kepada pendedahan RCI terletak pada enam perkara yang tidak direkodkan oleh LTH dalam penyata kewangan 2017 mereka, bertentangan dengan kehendak MFRS — piawaian perakaunan antarabangsa yang wajib dipatuhi oleh institusi kewangan Malaysia. Antara item tersebut termasuklah kegagalan melaksanakan penilaian semula (revaluation) aset mengikut nilai pasaran semasa. Keenam-enam item ini secara kolektif mewujudkan jurang sebanyak 4.8 bilion ringgit antara angka yang dipaparkan kepada orang awam dan kedudukan kewangan yang sebenar. Faizal menegaskan bahawa maklumat yang disorokkan ini boleh dijumpai dalam laporan RCI di muka surat 110, di bawah poin A hingga F. "Pada saya ini perlu disiasat lanjut dan orang yang bertanggungjawab mesti dibawa ke hadapan mahkamah. Dia mesti diheret ke muka pengadilan," kata Faizal dengan nada serius semasa sesi siaran langsung tersebut.

Risiko Bank Run: Kerajaan Terpaksa Bertindak dalam Masa Beberapa Bulan

Temuan RCI turut mendedahkan dilema yang dihadapi oleh kerajaan Pakatan Harapan yang baharu berkuasa pada 2018. Mengikut Akta 535 yang mengawal selia operasi LTH, sesebuah institusi yang mencatatkan kerugian tidak dibenarkan mengagihkan sebarang dividen atau hibah kepada pendeposit. Dengan kerugian terkumpul melebihi 10 bilion ringgit, LTH secara teknikalnya tidak layak membayar sebarang hibah. Namun, keputusan untuk tidak berbuat demikian turut membawa risiko yang sama berbahayanya. RCI menyimpulkan bahawa sekiranya hibah tidak diagihkan kepada lebih 9.2 juta pendeposit, LTH berkemungkinan besar akan menghadapi fenomena pengeluaran deposit secara panik atau 'bank run'. Menurut laporan suruhanjaya itu, senario tersebut boleh mencetuskan impak negatif berantai terhadap sistem perbankan, pasaran modal, pasaran ekuiti, malah nilai hartanah negara.

“Sekiranya LTH tidak mengagihkan keuntungan kepada lebih 9.2 juta pendeposit Tabung Haji, LTH berkemungkinan menghadapi risiko pengeluaran deposit tidak terkawal. Jika ini berlaku, bagi menampung keperluan kecairan, Lembaga Tabung Haji perlu melakukan penjualan aset secara tergesa-gesa yang menyebabkan impak negatif kepada sistem perbankan, pasaran modal dan juga pasaran ekuiti.”

Jawatankuasa Kecemasan dan Pelan Pemulihan Akhir Tahun 2018

Dalam tempoh kritikal yang hanya berbaki beberapa bulan sebelum tutup buku kewangan pada 31 Disember 2018, sebuah panel penasihat pemulihan khas telah ditubuhkan melibatkan wakil daripada Pejabat Perdana Menteri, Bank Negara Malaysia, Kementerian Kewangan, serta pengurusan kanan LTH sendiri. Menurut laporan RCI di perenggan 3.13.18, panel itu bertugas untuk mencadangkan pelan pemulihan yang paling efektif sebelum penghujung tahun kewangan 2018. "Tindakan segera perlu dilaksanakan dalam masa yang singkat untuk memulihkan kedudukan kewangan Lembaga Tabung Haji sebelum berakhir tahun kewangan 2018," menurut keterangan RCI yang dipetik Faizal. Ini bermakna kerajaan baharu terpaksa memikul beban menutup jurang defisit 10 bilion ringgit yang ditinggalkan oleh pentadbiran terdahulu — sebuah warisan kewangan yang melibatkan wang rakyat dari semua lapisan masyarakat, merentasi batas kaum dan agama.

Akta Tidak Kenal Sentimen: Mesej kepada Pendeposit

Faizal turut mengkritik percubaan sesetengah pihak yang menggunakan sentimen agama dan kaum bagi mengelak pertanggungjawaban dalam isu ini. Beliau menggunakan analogi seorang pelanggan yang meminta wang daripada pegawai bank atas dasar persamaan bangsa atau agama — sesuatu yang pasti ditolak kerana institusi kewangan beroperasi berdasarkan baki akaun, bukan ikatan identiti. "Bila melibatkan akta, bila melibatkan aset kewangan, dia tak main sentimen bangsa. Dia tak main sentimen agama. Yang penting dia tanya, dalam akaun ada duit tak?" tegas Faizal. Pendedahan RCI ini mempunyai implikasi undang-undang yang serius. Dengan dokumentasi yang kini tersimpan dalam laporan rasmi suruhanjaya diraja, desakan supaya pihak berkuasa mengambil tindakan pendakwaan terhadap individu yang bertanggungjawab ke atas manipulasi penyata kewangan LTH dijangka akan terus meningkat dalam kalangan penganalisis kewangan, ahli parlimen pembangkang, dan orang awam yang menjadi pendeposit institusi berkenaan.