Malaysia Darul VVIP: Budaya Pengiring Membazir Wang Rakyat

Bekas Menteri Ekonomi, Rafizi Ramli, sekali lagi menyalakan debat nasional apabila beliau secara terbuka mengkritik budaya pengiring VVIP yang semakin berleluasa di Malaysia — sebuah amalan yang beliau sifatkan sebagai 'low hanging fruit' pembaziran awam yang sepatutnya sudah lama dikekang sejak Pakatan Harapan (PH) mula memerintah. Kenyataan lantang itu dibuat dalam segmen perbincangan berita mingguan program 'Yang Berhenti Menteri' (YBM), menyusul kejadian viral di media sosial berhubung sebuah kenderaan yang dipaksa menepi di lebuh raya bagi memberi laluan kepada konvoi VIP — insiden yang mencetuskan kemarahan orang ramai.

Insiden tersebut, yang diperkatakan luas di platform X (dahulu Twitter), memaparkan situasi di mana kenderaan awam terpaksa menepi secara mengejut untuk melapangkan laluan kepada konvoi rasmi — satu amalan yang Rafizi mengakui bukan kali pertama mencetuskan rasa tidak puas hati dalam kalangan masyarakat. Lebih membimbangkan, identiti pemilik konvoi berkenaan tidak didedahkan kepada umum, menimbulkan persoalan serius berhubung akauntabiliti dan ketelusan pihak berkuasa. Insiden serupa turut berlaku di Johor apabila konvoi seorang 'super' — gelaran bagi Setiausaha Utama — tular di media sosial, mendedahkan bahawa bukan sahaja menteri, malah pegawai tinggi awam turut menikmati privilege pengiring polis yang sebenarnya bukan hak mereka.

Siapa Sebenarnya Layak Mendapat Pengiring?

Rafizi menjelaskan bahawa mengikut tatacara sedia ada, hanya segelintir pemimpin tertinggi negara yang layak menerima pengiring rasmi — iaitu Perdana Menteri, Timbalan Perdana Menteri, Menteri Dalam Negeri, bekas-bekas Perdana Menteri, serta kaum Raja-Raja Melayu. Menteri Pertahanan pula dilindungi oleh pengiring ketenteraan, bukan polis trafik. Namun realiti di lapangan jauh berbeza. "Ada juga kecenderungan saya tengok semua nak kena ada pengiring. Semua menteri ada eskot semua," sindir Rafizi, menggambarkan betapa normalnya fenomena ini dalam budaya pentadbiran Malaysia. Beliau turut mengakui bahawa pejabat menterinya sendiri pernah secara senyap-senyap mengaturkan pengiring tanpa pengetahuannya — sesuatu yang menyebabkan air mukanya berubah apabila mengetahuinya.

“Orang tak pernah naik kuda, tiba-tiba dia dapat kuda — syoklah. Tapi setiap satu benda tu akan dibayar oleh rakyat. Siapa yang bayar allowance semua tu? Rakyatlah.”

Kos Tersembunyi: Dari Motor Pengiring Hingga Makan Tengah Hari Menteri

Lebih daripada sekadar isu pengiring, Rafizi turut membongkar budaya perbelanjaan tersembunyi yang lebih luas dalam kalangan pemimpin politik. Menurut beliau, PDRM kerap memohon peruntukan tambahan setiap tahun semata-mata untuk menambah bilangan motosikal pengiring — satu perbelanjaan yang beliau berpandangan lebih baik dialihkan kepada perumahan anggota polis, kelengkapan moden, atau sistem baharu untuk menangani jenayah siber. "Kalau kita habiskan katakanlah sejuta peruntukan kepada PDRM, sebaik-baiknya saya lebih selesa kalau dibelanjakan untuk perumahan mereka, untuk kelengkapan mereka, untuk sistem yang lebih baik menangani jenayah digital," tegas Rafizi. Lebih mengejutkan, Rafizi mendedahkan bahawa amalan pejabat menteri mengenakan caj jamuan dan makan tengah hari kepada syarikat berkaitan kerajaan (GLC) masih berterusan hingga kini, merentasi pelbagai era pentadbiran — sesuatu yang beliau sendiri enggan amalkan semasa menjawat jawatan.

Akauntabiliti Tiada Sempadan: Implikasi kepada Tadbir Urus Negara

Isu yang dibangkitkan Rafizi menyentuh nadi kepercayaan awam terhadap institusi pemerintahan. Apabila individu yang tidak layak mendapat pengiring, dan apabila pihak berkuasa tidak mahu mendedahkan identiti konvoi yang membahayakan pengguna jalan raya awam, ia menghakis keyakinan rakyat bahawa sistem ini berfungsi untuk kepentingan bersama. "Kepada publik, benda ni membahayakan dia dan tak ada siapa yang akan bertanggungjawab kalau apa-apa berlaku," kata Rafizi, menekankan jurang akauntabiliti yang ketara antara prosedur rasmi dengan pengalaman sebenar rakyat jelata. Ironinya, walaupun amalan ini dikritik secara terbuka, Rafizi sendiri mengakui ia terus berlarutan di bawah kerajaan mana sekalipun — termasuk di bawah PH yang dahulunya berjanji membawa perubahan budaya dalam pentadbiran.

Gesaan Rafizi agar budaya pengiring diminimakan — bukan dihapuskan sepenuhnya — mencerminkan realiti pragmatik pentadbiran: ada kalanya pengiring memang diperlukan atas sebab keselamatan dan kecekapan jadual. Namun, mesej terasnya jelas — pemimpin yang baru 'naik kuda' perlu sedar bahawa setiap kemudahan yang mereka nikmati datang dengan harga yang ditanggung oleh pembayar cukai. Selagi mentaliti keistimewaan ini tidak ditangani secara sistematik, Malaysia akan terus dibelenggu gelaran tidak rasmi yang semakin sebati: Malaysia Darul VVIP.